Overleven in de schaduw van Tsjernobyl

   Vandaag is het precies 26 jaar geleden dat de kernreactor van Tsjernobyl ontplofte en er een gigantische radioactieve wolk de atmosfeer in werd geblazen die in wijde omtrek dood en verderf zou zaaien.
   Al is het voor de herdenking van de ramp geen jubileumjaar en heb ik er vorig jaar al verschillende woorden aan gewijd, het kan geen kwaad er nog enige aandacht aan te besteden. De kernramp heeft diepe wonden geslagen in het leven van velen - nog dagelijks sterven er mensen aan de gevolgen van de destijds langdurige blootstelling aan radioactieve straling, o.a. in de vorm van schildklierkanker. Bovendien heeft de ramp in Fukushima vorig jaar laten zien dat ongelukken met kerncentrales nooit geheel zijn uit te sluiten.

   De reden dat Tsjernobyl zo veel slachtoffers heeft gemaakt - naar schatting 200.000 - is vooral ook gelegen in het feit dat de volle omvang van de ramp niet tijdig werd onderkend, deels werd doodgezwegen. Schoonmakers gingen aan het werk zonder deugdelijke bescherming en de evacuatie van het gebied kwam pas laat op gang.

   Nu 26 jaar later is het er nog steeds niet veilig en wordt er gewerkt aan een nieuwe overkapping van de ontplofte kernreactor om het gevaar voorgoed te bezweren. De directe omgeving van de centrale is in een omtrek van 30 kilometer tot verboden gebied verklaard, maar ook ver daarbuiten trokken de mensen weg uit angst voor besmetting, zijn de dorpen verlaten en maakt het gebied een troosteloze indruk.

   Niet iedereen verliet de plek des onheils. De meeste thuisblijvers moesten hun koppigheid met de dood bekopen.

   Ook enkele boerenfamilies in het dorpje Redkovka, 35 km van de ramp, weigerden huis en haard te verlaten - het alternatief om ergens anders een nieuw bestaan op te bouwen, boezemde meer angst in dan het gevaar van besmetting. De liefde voor elkaar en voor het land hield ze daar. Ze hadden op die plek al zoveel samen meegemaakt - de Tweede Wereldoorlog… deze ramp kon er ook nog wel bij.

   Vijf families volhardden in het taaie boerenbestaan en zagen kans in de schaduw van Tsjernobyl te overleven. Een klein winkeltje voorziet in de primaire levensbehoeften: vlees, brood en wodka. Aardappelen en groenten verbouwen ze zelf, eten ze van het besmette, maar hun nog altijd dierbare land.

   Fotojournalist Diana Markosian zocht ze op om hun levensverhaal op te tekenen in de vorm van een serie indringende portretten. De verweerde gezichten kunnen in deze desolate omgeving als iconen van menselijke saamhorigheid en onverzettelijkheid gezien worden.

Foto's Diana Markosian

.

Leven na Tsjernobyl

   In 1986 kreeg Leonid Budkovskiy, een postbode in Ivankiv, de opdracht om geheime post te bezorgen aan het militaire hoofdkwartier in Tsjernobyl vlak na de kernramp. Hij bleef er vier jaar als ‘liquidator’ om radioactief puin te ruimen – uit plichtsbesef.

   Enkele jaren daarna verloor hij langzaam het gevoel in zijn benen en belandde uiteindelijk in een rolstoel. Hij slijt zijn dagen op de stoep met uitzicht op de moestuin van zijn vrouw al dan niet in gezelschap van zijn kleinzoon Slava.

‘Niemand wist hoe ernstig het was. We droegen bij het werk geen speciale kleding. Nu ben ik 55 jaar en heb hulp nodig om naar het toilet te gaan.’

...

  Voor de wereld heeft Tsjernobyl een onheilspellende klank gekregen, wordt geassocieerd met een gevaarlijke en verlaten plaats. Toch gaat het leven in de door straling getroffen gebieden, waar nog altijd zes miljoen mensen wonen, min of meer gewoon door.

   De fotograaf Michael Forster Rothbart trok de gevaarlijke zones in om het leven daar vast te leggen. Achter zijn portretten gaan vaak aangrijpende, schrijnende verhalen schuil.

   Viktor Gaidak toont zijn litteken na een operatie voor darmkanker. Net als de Gaidaks woont bijna de helft van de 49.360 evacues uit Pripyat nu in Troeschina, een grijze nieuwbouwwijk aan de rand van Kiev, waar ze niet alleen geconfronteerd worden met gezondheidsproblemen, maar ook met werkloosheid, overvolle appartementen en onvoldoende steun van de overheid.

  ‘Toen ik kanker kreeg, verkochten we onze auto om de operatie te betalen, daarna onze tv, koelkast, sieraden, alles. Nu heeft  mijn vrouw Lydia ook kanker en is er niets meer om te verkopen.’



   Nadat zijn vrouw Natasha in januari 2007 na een lang ziekbed aan kanker overleed, liet de landbouwer Vasily Oleksandrovich haar gezicht op zijn schouder tatoeëren. Hij woont nu alleen op een klein perceel aan de rand van Ivankiv, de dichtst bij de verboden zone bewoonde stad.

"Ik ben hier geboren en ik zal hier sterven. Ik heb al willen sterven. Vergeef me, ik ben dronken. We hebben alleen wat God ons geeft: onze gezondheid, onze plaats, onze vrienden."

.

    Nina Dubrovskaya en Lena Priyenko lopen in de avond van het dorp Ivankiv de drie kilometer naar hun huis. De beide gescheiden vrouwen gingen op zoek naar gezelschap, maar troffen de vier bars zo goed als leeg aan.

   ‘Als mensen geen geld hebben, blijven ze liever thuis om dronken te worden,’ vertelt Nina.

...

.

   Het verontreinigde gebied in de wijde omtrek van de centrale is verdeeld in vier zones. De ‘exclusion zone’ is officieel onbewoond, maar in werkelijkheid zijn er ongeveer 2.000 ouderen blijven wonen. Ze weigeren hun huizen en boerderijen te verlaten.

   Na de ramp zijn er 188 steden en dorpen geëvacueerd. Velen zijn met de grond gelijk gemaakt, anderen zijn gewoon achtergelaten. Buiten de verboden zone zijn er dus nog drie zones met een verhoogde radioactiviteit, waar evacuatie niet verplicht was.

   Veel mensen in deze ruim 2.000 dorpen zijn er blijven wonen met alle gezondheidsrisico’s van dien. De sterkeren weten te overleven, anderen bezwijken aan de gevolgen of kampen met psychische en sociale problemen.

   Dan zijn er nog de 3.000 werknemers die de verboden zone beheren en de 3.800 medewerkers die naar de kerncentrale pendelen om er dagelijks hun werk te doen.

   Hoe gevaarlijk is het er nu? Dat weet niemand. De gevolgen op de lange termijn van langdurige blootstelling aan straling zijn moeilijk te meten. Bij het ontbreken van feiten gaan mensen af op eigen ervaringen, op wat de politiek graag wil doen geloven, op allerlei meningen en geruchten.

   Waarom blijven mensen er wonen? Gebrek aan alternatieven, plichtsbesef, werk en inkomen, gewenning, want ondanks alle risico’s – dit is thuis.
.

  In Slavoetytsj wachten danseressen van de muziekschool backstage voor de uitvoering van een concert, een reprise van een succesvol optreden in Kiev.

  Slavoetytsj is een nieuwe stad, die gebouwd is na de ramp in Tsjernobyl om geëvacueerde gezinnen van werknemers van de kerncentrale te huisvesten. De stad kampt met financiële problemen vanwege ontslagen bij de centrale, maar doet er alles aan om de jeugd via onderwijsprogramma’s een goede toekomst te geven.

   Katja Nosova is 16 jaar en wil kunstenaar worden. Haar ouders hopen haar een opleiding te kunnen geven aan de Kunstacademie in Kiev. Katja is opgegroeid in Borodyanka, waar veel Tsjernobyl evacues zijn gehuisvest. Toen ze vier jaar was kreeg ze problemen met haar gezichtsvermogen, maar deze konden gelukkig door chirurgisch ingrijpen verholpen worden.

   Irina Pochupey, de vrouw in de roze trui werkt in het Sasha Nijverheidscentrum in Slavoetytsj. Ze maakt samen met de andere vrouwen kleding voor kinderen, terwijl haar man werkt bij de kerncentrale van Tsjernobyl.

   Personeel controleert de dosis straling bij het verlaten van de kerncentrale van Tsjernobyl. Dagelijks pendelen 3.800 werknemers met de trein naar de verboden zone. Zolang er splijtstof is op het terrein, zal er werk blijven - dus ze hebben weinig motivatie om hun werk te voltooien.

.

   Tanya Bokova ontmoette haar man tijdens het werk bij de vloeibaar radioactieve afvalverwerkingsinstallatie in Tsjernobyl. Ze is geboren in Pripyat en is de derde generatie in haar familie die in de kerncentrale werkt. In 2009 won ze de "Miss Atom" verkiezing.

 "Voor mij is de kerncentrale van Tsjernobyl als een klein katje, dat zorg en aandacht vraagt. Als ze verwaarloosd wordt, kan ze wild en gevaarlijk worden."

   "Voor veel veteranen vormt de ramp in Tsjernobyl het belangrijkste moment van hun leven."
.

   Oleg Veklenko, voormalig ‘liquidator’ in Tsjernobyl, is een van de oprichters van het Vierde Blok, een groep grafisch ontwerpers die milieuproblemen helpt op te lossen door middel van kunst. Zijn kunstwerken reflecteren de herinneringen aan zijn tijd in Tsjernobyl.

Bron met meer foto’s en verhalen:  After Chernobyl - Michael Forster Rothbart

. 

Tsjernobyl - door de ogen van Igor Kostin

Igor Kostin in 2011 (voor één van zijn foto's uit 1986)

   De Oekraïense fotojournalist Igor Kostin was de eerste persfotograaf, die verscheen op de plaats van de kernramp in Tsjernobyl in 1986. Met een helikopter vloog hij rond boven de verwoeste reactor en gunde ons een blik op de onvoorstelbare ravage die de ontploffing had aangericht.

   Samen met de gemaskerde arbeiders, die de ondankbare taak kregen de radioactieve puinhoop op te ruimen, begaf hij zich met gevaar voor eigen leven in het rampgebied om de wereld een indruk te geven van hoe de hel op aarde er uitziet.

   Het jaar na de ramp werd hij voor zijn indringende foto’s bekroond met de eerste prijs bij de World Press Photo. Later ontving hij voor zijn werk de ‘Golden Eye’, een hoge Amerikaanse onderscheiding.

   Igor Kostin heeft meer dan vijfduizend foto’s geschoten van de ramp en de nasleep ervan. Hij heeft zichzelf daarbij blootgesteld aan vijf keer de maximale toegestane dosis straling en werd daarvoor behandeld in speciale klinieken in Kiev, Moskou en Hiroshima.

   Gelukkig kan hij het nog altijd navertellen in tegenstelling tot veel van de gemaskerde mannen, die hij op de gevoelige plaat heeft vastgelegd.

Bron: Drugoi LiveJournal
Foto’s: Igor Kostin (RIA Novosti)

Igor Kostin in 1986  

.

25 jaar Tsjernobyl

  26 april 2011 - Activistes van FEMEN bewaken de nog altijd verboden 30-kilometer zone rond de kerncentrale van Tsjernobyl
 
   Er is in de kranten en op dit blog al het nodige over geschreven, maar het kan geen kwaad samen met FEMEN nogmaals de aandacht te vestigen op de verschrikkelijke kernramp die zich vandaag precies 25 jaar geleden heeft voltrokken en waaraan de internationale gemeenschap nog altijd niet de juiste conclusies heeft weten te verbinden, zoals de ramp in Fukushima laat zien – om te beginnen: stop kernenergie!

 
Foto's van Matteo Ferrari
.

Ik ben stervende, terwijl jij steelt!

Kiev, 14 april 2011
 
   Bij Alina Kovalchuk, activiste van de vrouwenbeweging FEMEN, is onlangs kanker aan de lymfeklieren vastgesteld. Met hulp van twee zusters protesteert ze topless voor het Ministerie van Volksgezondheid tegen het gemis aan adequate medische zorg en doet daarbij een dringend beroep op de verantwoordelijke minister: ‘Momento mori, Yemets!’

De kernramp in Tsjernobyl in 1986 heeft in de Oekraïne geleid tot een enorme toename van het aantal kankergevallen. Nog altijd wordt het oncologisch centrum overspoelt door jonge mensen die getroffen worden door deze verschrikkelijke ziekte.
   Door het ontbreken van effectief overheidsbeleid en een (mede door corruptie) ernstig gebrek aan financiële middelen, krijgen patiënten niet de behandeling die ze nodig hebben en moeten velen vrezen voor hun leven.
   Terwijl jonge landgenoten onnodig sterven, wentelt de elite zich in luxe, geniet van het leven in goed beveiligde villa’s en laat zich graag in de laatste mode bewonderen op allerlei recepties, voorstellingen en andere decadente feestjes.
 
   ‘Ondanks alles verlang ik samen met mijn duizenden lotgenoten alleen maar om in dit land te kunnen overleven,’ zegt Alina.
 
   FEMEN dringt er bij de autoriteiten op aan onmiddellijk actie te ondernemen om de maffiapraktijken in de medische wereld aan te pakken, om de kwaliteit van de gezondheidszorg drastisch te verbeteren, zodat jonge mensen als Alina weer een toekomst kan worden geboden.
.

Foto's van Inna Sokolovskaya

.

Zoiets gebeurt hier niet

   Na de ramp in Tsjernobyl probeerden de voorstanders van kernenergie ons gerust te stellen met de wetenschap, dat het hier om een verouderde centrale ging. Zoiets gebeurt hier niet.

   Gisteren is de nucleaire ramp in Fukushima officieel ingedeeld als een incident van de zwaarste categorie. Dit keer vormde niet een technisch falen, maar een aardbeving de aanleiding voor de catastrofe. Japan ligt in een risicovol gebied vlakbij een breuk. Zoiets gebeurt hier niet.

   Wetenschappers hebben berekend, dat een vulkaanuitbarsting op IJsland een even hoge vloedgolf in de Noordzee tot gevolg kan hebben als de tsunami, die Japan heeft getroffen. Zoiets gebeurt hier niet?  
.

Tsjernobyl Museum in Kiev (eigen foto's)
.

In Tsjernobyl was alles onder controle

Tsjernobyl, kernreactor nr 4 na de ramp in 1986

.
.

   Vele experts delen de mening dat het worst case scenario voor de huidige problemen met de kernreactoren in Fukushima vele malen minder erg is dan de ramp in Tsjernobyl van bijna 25 jaar geleden. Maar kunnen we hun mening vertrouwen? Wordt ons vanuit Japan wel alles verteld?

   De Oekraïense fysicus Valery Bliznyuk herinnert zich de ramp in Tsjernobyl als de dag van gisteren. Het heeft zijn denken over kernenergie voorgoed veranderd en hem gemotiveerd zijn carrière te richten op de ontwikkeling van zonne-energie technologie.  

   Het begon destijds met een neutraal nieuwsbericht over ‘een brand die in de kerncentrale van Tsjernobyl is uitgebroken, maar onder controle is’. Enkele dagen later sijpelden berichten door ‘dat er radioactiviteit is ontsnapt, maar alle noodzakelijke maatregelen worden genomen om de situatie onder controle te houden’.

   Pas ruim een week later brak er grote paniek uit en ging men over tot massale evacuatie. Ook Kiev, ruim 120 km van de plek des onheils, werd een stad waar vrouwen en kinderen uit wegtrokken en de overgebleven mannen geen groenten meer durfden te eten.

   De volle omvang van de ramp werd pas lange tijd later zichtbaar en onderkend. De kernreactor was volledig uit elkaar geploft en een enorme hoeveelheid radioactiviteit de atmosfeer ingeblazen, 70 keer de bom op Hiroshima.

   Nu, na 25 jaar wordt er nog altijd gewerkt aan de betonnen sarcofaag om de kernreactor, beter gezegd, wat er nog van over is, volledig af te kunnen dekken, het gevaar voorgoed te bezweren.

Bouw van de betonnen sarcofaag die volgens planning in 2012 klaar zou moeten zijn

   De voorstanders van kernenergie proberen de ramp te relativeren. Goed beschouwd zijn er in Tsjernobyl volgens de laatste berekeningen ‘maar’ ca. 4000 mensen aan vrijgekomen straling overleden. Grote natuurrampen kennen veel meer slachtoffers.

   Met de schade op langere termijn valt het eigenlijk best mee. Rondom de centrale is een prachtig natuurgebied ontstaan, waar vele planten en dieren dankzij de afwezigheid van de mens uitstekend gedijen.

   Bovendien ging het in Tsjernobyl om een verouderde kernreactor. Zoiets gebeurt nu niet meer. De technologie is veel geavanceerder, de controles veel scherper, zodat de risico’s uiterst miniem zijn geworden. Gelooft u het nog?

   Als de ramp in Japan ons iets kan leren, dan is het dat het met kerncentrales altijd fout kan gaan – dit keer is het een natuurramp, een tsunami die de aanzet geeft, maar ook een terroristische aanslag is denkbaar.

   En als het fout kan gaan, kan het ook goed fout gaan. De wet van Murphy doet zich gelden – er ontstaat een kettingreactie, die het worst case scenario volgt of erger nog, een horror scenario.

   Radioactieve straling – een sluipmoordenaar – je ziet het niet, voelt het niet, hoort het niet, proeft het niet, maar je gaat er wel dood aan. En al maakt het je niet direct tot slachtoffer, als je er aan blootgesteld bent of het vermoeden ertoe hebt, gaat het tussen de oren zitten, kan het een levenslang trauma tot gevolg hebben.

   En dan hebben we het nog niet eens gehad over de problemen met de opslag van het radioactieve afval, over lekkende vaten onder zoutkoepels…

  

   Waarom vergiftigen we onze planeet? Waarom doen we dit onszelf en onze kinderen aan? Waarom stellen we ons bloot aan gevaren, terwijl er goede alternatieven voorhanden zijn? Waarom kiezen we niet voor veilige en duurzame energie - voor de toekomst?
.

Tsjernobyl Monument



   Lees hier het verhaal van Valery Bliznyuk 

   .